Het TandenTheater combineert theater, gedragsbeïnvloeding en mondzorg om kinderen op een positieve manier te begeleiden vóór en tijdens een tandheelkundige behandeling. Tijdens het International Symposium on Dental Hygiene (ISDH) in Milaan presenteerden initiatiefnemers Matthijs Genders en Judy Pricken-Otermans hun vernieuwende werkwijze aan een internationaal publiek. Hun boodschap: preventie en behandeling hoeven geen losse werelden te zijn, maar kunnen elkaar juist versterken.

Binnen de kindermondzorg is veel aandacht voor preventie. Maar wat als een kind ondanks alle preventieve inspanningen toch een tandheelkundige behandeling nodig heeft? Hoe zorg je er dan voor dat een behandeling niet uitmondt in een negatieve ervaring, maar juist bijdraagt aan vertrouwen en een positieve houding ten opzichte van mondzorg?

Preventie, behandeling en beleving samenbrengen

Vanuit die vraag ontstond in 2024 het TandenTheater. Het initiatief van tandarts Matthijs Genders en mondhygiënist/kindertandverzorgster Judy Pricken-Otermans verbindt preventieve en curatieve kindermondzorg met een creatieve, kindgerichte aanpak. Door preventie, behandeling en beleving met elkaar te verbinden, wil het TandenTheater kinderen niet alleen helpen een goede mondgezondheid te bereiken, maar ook een positieve mondzorgervaring bieden die een leven lang kan doorwerken.

Het TandenTheater is ontstaan vanuit een behoefte die de initiatiefnemers in hun dagelijkse praktijk zagen. Binnen de mondzorg bestaan veel waardevolle initiatieven op het gebied van preventie, zoals poetsinstructies, voorlichting en gedragsverandering. Deze programma’s richten zich vooral op het voorkomen van mondproblemen. Wanneer een kind echter een behandeling nodig heeft, ontbreekt vaak een aanpak die aansluit bij de belevingswereld van het kind en helpt om angst, spanning en weerstand te verminderen. Juist die verbinding tussen preventie en behandeling vormde de aanleiding voor de ontwikkeling van het TandenTheater.

In regio waar gezondheidsachterstanden relatief vaak voorkomen

De praktijk is gevestigd in Parkstad (Zuid-Limburg), een regio waar gezondheidsachterstanden relatief vaak voorkomen. Gezinnen hebben hier vaker te maken met sociaaleconomische uitdagingen en drempels om (mond)zorg te zoeken. Angst, eerdere negatieve ervaringen of andere omstandigheden kunnen ertoe leiden dat een tandartsbezoek wordt uitgesteld, met alle gevolgen van dien voor de mondgezondheid van kinderen.

Juist in deze regio ervaren de initiatiefnemers hoe belangrijk het is om vertrouwen op te bouwen en mondzorg laagdrempelig en toegankelijk te maken. Het TandenTheater wil daarom niet alleen kinderen begeleiden, maar ook ouders ondersteunen en laten ervaren dat een tandartsbezoek een positieve ervaring kan zijn.

Versterken

Binnen het TandenTheater vormen preventie en behandeling geen afzonderlijke onderdelen, maar versterken zij elkaar. Preventie vormt de basis. Kinderen leren op een speelse manier over mondgezondheid, gezonde voeding, mondhygiëne en het belang van regelmatige controles. Wanneer behandeling noodzakelijk is, wordt dezelfde positieve benadering voortgezet.

Door gebruik te maken van verbeelding, afleiding, humor en communicatie die aansluit bij de leeftijd en ontwikkeling van het kind, ontstaat een omgeving waarin kinderen zich veilig en gehoord voelen. Dat vergroot het vertrouwen, vermindert spanning en bevordert de samenwerking tijdens de behandeling. Niet alleen de mondgezondheid staat centraal, maar ook de manier waarop een kind de zorg ervaart.

Behandelkamers omgetoverd tot pop-up theater

De behandelkamer speelt daarin een belangrijke rol. Twee dagen per week worden twee behandelkamers omgetoverd tot een pop-up theater, waar kinderen worden uitgenodigd om op ontdekking te gaan. De behandeling wordt benaderd vanuit de belevingswereld van het kind, waarbij creativiteit, interactie en spel worden ingezet om spanning te verminderen en samenwerking te bevorderen.

Iedere behandeling is maatwerk. De zorgverlener sluit aan bij de behoeften, leeftijd en ontwikkeling van het kind, terwijl ouders actief worden betrokken bij het behandelproces. Zo ontstaat een gezamenlijke aanpak waarin het kind centraal staat.

Foyer, zaal, podium en voorstelling

De theaterbeleving loopt als een rode draad door de praktijk. Zo wordt de wachtkamer de foyer, de behandelkamer de zaal en neemt een kind plaats op het podium in plaats van in de tandartsstoel. Een vervolgafspraak wordt aangekondigd als de volgende voorstelling.

Door de vertrouwde tandheelkundige omgeving een andere betekenis te geven, wordt spanning omgezet in nieuwsgierigheid en plezier. De herkenbare theaterbeleving helpt kinderen om met meer vertrouwen naar de praktijk te komen.

Ook de vaste theaterpersonages Oscar de leeuw en Gérard de roze panter spelen hierin een belangrijke rol. Deze ‘beestachtige collega’s’ begeleiden kinderen tijdens hun bezoek aan het TandenTheater en maken mondzorg op een toegankelijke en speelse manier bespreekbaar. Hun avonturen stoppen niet bij de praktijk. Ook via de sociale mediakanalen blijven Oscar en Gérard zichtbaar, waardoor kinderen ook tussen de afspraken door betrokken blijven bij mondgezondheid en de personages herkennen wanneer zij terugkomen.

Meer vertrouwen

De reacties van ouders en kinderen laten zien dat deze aanpak goed aansluit bij hun behoeften. Ouders vertellen dat hun kinderen met meer vertrouwen naar de tandarts gaan, minder angst ervaren en thuis positiever praten over mondzorg. Kinderen voelen zich gezien en serieus genomen, waardoor zij beter meewerken tijdens behandelingen en gemotiveerder raken om zelf goed voor hun gebit te zorgen.

Voor sommige gezinnen betekent het TandenTheater zelfs dat een tandartsbezoek weer mogelijk wordt nadat mondzorg langere tijd was uitgesteld. Daarmee draagt de aanpak niet alleen bij aan een prettige behandelervaring, maar ook aan het verlagen van drempels naar de mondzorg.

Presentatie tijdens ISDH in Milaan

Deze vernieuwende werkwijze kreeg ook internationaal aandacht. Tijdens het International Symposium on Dental Hygiene (ISDH) in Milaan (9-11 juli 2026) presenteerden Matthijs Genders en Judy Pricken-Otermans hoe theatertechnieken, gedragsbeïnvloeding en kindgerichte communicatie kunnen bijdragen aan zowel preventieve als curatieve mondzorg.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden lieten zij zien hoe een positieve benadering kan helpen om drempels naar de mondzorg te verlagen en gezondheidsverschillen te verkleinen. Daarbij werd duidelijk dat aandacht voor vertrouwen en beleving niet alleen de behandelbaarheid vergroot, maar ook kan bijdragen aan duurzaam gezond mondgedrag.

De presentatie werd enthousiast ontvangen door mondhygiënisten en andere mondzorgprofessionals uit verschillende landen. Vooral de combinatie van preventie, behandeling, communicatie en beleving werd door veel collega’s gezien als een vernieuwende aanvulling op de bestaande kindermondzorg. De gesprekken die volgden bevestigden dat er internationaal behoefte bestaat aan innovatieve manieren om kinderen met meer vertrouwen en plezier naar de tandarts te begeleiden.

Erkenning

Ook in Nederland bleef het initiatief niet onopgemerkt. Het TandenTheater ontving in 2025 zowel de NVM-Colgate Passieprijs als de Publieksprijs. Deze onderscheidingen vormen een mooie erkenning voor een werkwijze waarin vakinhoudelijke kwaliteit, preventie, creativiteit en persoonlijke aandacht samenkomen.

Het TandenTheater laat zien dat goede kindermondzorg verder gaat dan het behandelen van een gebit. Door preventie, behandeling en beleving met elkaar te verbinden, ontstaat een omgeving waarin kinderen zich veilig voelen, ouders zich gehoord voelen en mondzorg weer iets wordt om met vertrouwen tegemoet te zien. Daarmee draagt het TandenTheater niet alleen bij aan een goede mondgezondheid, maar ook aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het creëren van positieve ervaringen met mondzorg die een leven lang kunnen doorwerken.

Door:Judy Pricken-Otermans, Mondhygiënist / kindertandverzorgster, www.tandentheater.nl

Bron: https://www.dentalinfo.nl/thema-a-z/kindertandheelkunde/het-tandentheater-waar-preventie-behandeling-en-beleving-samenkomen/

LandgraafHet Tandentheater bij Genders Mondzorg in Landgraaf is dé plek voor kinderen die bang zijn voor de tandarts. En voor kinderen die angst willen voorkomen. Aan het roer staat theaterdirecteur - én mondhygiënist - Judy Otermans. „De boor heet hier een speciale tandendouche.”

Een bezoek aan het Tandentheater begint bij binnenkomst in de praktijk van Genders Mondzorg in Landgraaf. Aan het eind van de gang staat een grote, gele zitbank. Daarachter hangt een groot, rood gordijn. Net als in de schouwburg. Wie die hints nog niet oppikte, kan het gewoon lezen op de koeienletters boven de bank: TANDENTHEATER.

Polonaise

Djaylina Verstappen van 3 jaar speelt daar wat met haar oma Tanja Lemmens totdat theaterdirecteur én mondhygiënist Judy Otermans aankondigt dat de voorstelling begint. De gasten mogen de theaterzaal/behandelkamer binnenkomen. Ook hier zijn rode theatergordijnen, de inmiddels welbekende letters en zelfs al andere gasten. Aan de zijkant, op een van de stoelen voor ouders en grootouders, zit Oscar. Een leeuwenpop met een puik gebit.

Op het podium, in de behandelstoel, zit een Pink Panther. Die heeft net als zijn vriend een piekfijn gebit. „Dat is Gérard”, zegt Otermans. Zje-rard op zijn Frans, „maar je mag ook gewoon Gerard zeggen”. Ze neemt de pop op schoot en Djaylina mag in de stoel zitten. Samen tellen en controleren ze de tandjes van Gérard met speelgoedtandartsmateriaal.

Als de mondhygiënist het gevoel heeft dat haar gasten op hun gemak zijn en haar een beetje vertrouwen, vraagt ze of ze ook bij de hen de tandjes mag tellen. Soms is de introductie van de poppen en een beetje kletsen genoeg, soms moet er gedanst of gesprongen worden. Ze ging zelfs al eens in de polonaise door de praktijk.

Zonnebril

Op de tandartsenbril van Otermans zit een lampje. Dat is fel voor de ogen, dus de kinderen mogen voor ‘de show’ begint een zonnebril uitzoeken van een versierd rekje. „1, 2, 3, 4”, telt de mondhygiënist met haar werkgereedschap in de hand. Een speelse manier om de tandjes te controleren. Dan de volgende reeks: „1, 2, 3, 4.”

Aan de muur hangt een tandenfototoestel (röntgen). Gérard en Oscar moeten ook regelmatig op de foto. De gevreesde boor noemt Otermans een speciale douche om de tanden mee schoon te maken. De verdoving zijn druppels om het tandvlees moe te maken. „De eerste druppel valt vaak een beetje hard. Dat is het prikje.” Zo maakt ze alles wat kindvriendelijker.

„In één woord ‘top’”, zegt oma Lemmens. Kleindochter Djaylina en ook haar broer vinden het „geweldig. Ze komen graag naar de tandarts.” De broer van Djaylina is er deze dag niet bij, maar kreeg onlangs ‘piratentanden’. Metaalkleurige, luchtdichte dopjes voor over de melktand waarin een gaatje zit. Otermans: „De bacteriën kunnen zich dan niet verder verspreiden. Een oplossing voor kinderen die weinig toelaten, bij wie boren geen optie is.”

Superheld

Zo is er voor vrijwel alle kinderen een oplossing. In een enkel geval moet tandarts en praktijkhouder Matthijs Genders eraan te pas komen. Bijvoorbeeld om een melktand te trekken die eruit moet en heel vast zit. Genders mag de theaterbehandelkamer niet in voordat hij zich op de gang omkleedt. Daar hangen de capes en maskers van een aantal superhelden.

De tandarts is net als oma Lemmens heel blij met mondhygiënist Otermans. „Als het moet, kan ik het. Maar ik ben geen ‘K3-tandarts’, niet de man voor kleine kinderen. Judy doet dat geweldig.” Ze maakt het voor iedereen leuk. Bovendien zorgt ze ervoor dat kinderen met angst toch bij de ‘reguliere tandarts’ terechtkunnen, legt Genders uit. Kinderen met tandproblemen die zich niet of te laat laten behandelen, moeten soms onder narcose. Duur en belastend, klinkt het.

Wat begon met een jolige manier om kinderen te behandelen, groeide uit tot een begrip in het tandartsen- en mondhygiënistenwereldje. Met poppen, zonnebrillen, maskers, uitlegfolders, afspraakkaartjes voor de volgende voorstelling, een auto en zelfs prijzen. Het Tandentheater viel afgelopen november in de prijzen op het jaarlijkse congres voor mondhygiënisten in Amersfoort. Haar initiatief won de jury- én de publieksprijs. Erkenning voor haar initiatief, dat ze naar eigen zeggen „houtje-touwtje” heeft bedacht. Ze maakt van de gelegenheid gebruik: „We nemen nog nieuwe kinderen aan. Ook als je niet bang bent.”

Bron: https://www.limburger.nl/regio/landgraaf/landgraaf/angst-voor-de-tandarts-verdwijnt-bij-mondhygienist-judy-in-het-landgraafse-tandentheater-djaylina-3-gaat-zelfs-met-plezier/113598481.html

Het TandenTheater is een creatief en maatschappelijk sterk initiatief dat de mondzorgopkomst in een regio met lage zorgdeelname op creatieve wijze heeft vergroot. Oscar de Leeuw en Gerard de Roze Panter, maken mondgezondheid leuk, begrijpelijk en toegankelijk voor kinderen. Door deze aanpak zijn de aanmeldingen in de praktijk gestegen. Dit initiatief laat zien hoe speelse interventies kunnen bijdragen aan serieuze gezondheidsdoelen wat inspirerend kan zijn voor vergelijkbare regio's. De jury moedigt het team aan om de effecten op de lange termijn, zoals het cariësrisico en blijvende gedragsverandering, te blijven volgen.

n.a.v. het winnen van deze prijs verscheen onderstaand artikel in het nvm blad: 

Bekijk hier het artikel

Binnenkort geeft ze Oscarnominaties weg, maar eerst is Judy Pricken-Otermans zelf in de prijzen gevallen. Twee keer maar liefst. Tijdens het NVM congres, op 14 november in Amersfoort, ontving ze van de jury de NVM Colgate Professional Passieprijs 2025. Maar ze won ook de publieksprijs. Met het project TandenTheater begeleidt ze kinderen en ouders in Parkstad Limburg op een wel heel originele wijze bij de mondzorg.

" Dit voelt als een enorme erkenning”, zegt mondhygiënist Judy Pricken- Otermans. “Deze prijs geeft ons energie om door te gaan, verder te ontwikkelen en nog meer kinderen en gezinnen te bereiken.” Want ze heeft het natuurlijk niet in haar eentje gedaan. Het idee ontstond begin 2024. Samen met tandarts Matthijs Genders dacht Pricken na over hoe ze meer kinderen konden betrekken bij preventie in de mondzorg. Vooral de kinderen die nooit in een mondzorgpraktijk komen, bijvoorbeeld omdat ze angstig zijn of omdat hun ouders niet naar een mondzorgpraktijk gaan. “Parkstad is een regio met veel gezondheidsachterstanden”, legt Pricken uit. “Dat heeft nog altijd te maken met de mijnsluitingen in de jaren zeventig. Er zijn hier veel mensen met een lage sociaal-economische status.

Daardoor zie je ook een lage zorgopkomst. Kinderen krijgen het niet zo erg mee vanuit thuis. Ouders schamen zich bijvoorbeeld om zich aan te melden bij een mondzorgpraktijk, omdat ze geen geld hebben.

Kinderen komen hier te laat binnen, terwijl we juist willen inzetten op preventie. En niet alleen wij. Ook de beroepsvereniging en zorgverzekeraars vragen hier aandacht voor.”

Gekkigheid

Maar het belangrijkst is het ombouwen van de praktijk in Landgraaf. “Mondzorgpraktijken zijn altijd zo kil en steriel. We wilden in onze praktijk juist een echte theaterbeleving neerzetten”, vertelt Pricken. “Dus we hebben iemand benaderd om van die rode velours gordijnen te naaien. Die hangen we op woensdag en vrijdagochtend met klittenband op aan de kozijnen. We hebben een gele chesterfieldbank voor de behandelkamer staan. Kinderen zitten niet in de wachtkamer, maar in ‘de foyer’. De behandelkamer noemen we geen kamer, maar theaterzaal.” Na afloop is alles weer makkelijk te demonteren voor de ‘serieuze praktijk’ op andere dagdelen. Maar op woensdag en vrijdagochtend is alles in stijl, legt de mondhygiëniste uit. Ook krijgen de kinderen geen afsprakenkaartje mee, maar een kaartje met ‘de volgende voorstelling is op ...’ erop. “Zo kun je echt allerlei gekkigheid uithalen”, lacht Pricken.

Ze ziet per dag zo’n twaalf tot vijftien kinderen, afhankelijk van waarvoor ze komen. “In het Tanden- Theater helpen we kinderen met vrijwel alle tandheelkundige behandelingen. Alleen wanneer narcose noodzakelijk is, verwijzen we door. In het theater heeft ook Rustige Rinske een rol. Dat is Renske, een tandarts voor orthodontie. Ik zie vaak standafwijkingen of kaakafwijkingen. Die stuur ik het liefst zo jong mogelijk door naar Renske. Het is heel prettig om zo’n kort lijntje te hebben. En Moedige Martijn? Die verschijnt alleen ten tonele wanneer ik er zelf niet uitkom. Dan doet hij zijn cape om en komt als een soort superheld de kamer in om een probleem op te lossen.”

Out of the box denken

Om het werk nog beter te kunnen doen, hebben Pricken en een assistente vorig jaar een cursus improvisatie gedaan bij Troeba Theater & Training in Maastricht. Dat is best een bijzondere stap voor een mondhygiëniste! “Het klinkt misschien verrassend, maar het sluit heel goed aan bij wat wij doen. We kregen echt praktische handvatten over hoe je kunt schakelen in verschillende situaties. Hoe kun je meebewegen met een kind? Hoe kun je iets spannends ombuigen in iets luchtigs? Het helpt mij in de praktijk om onverwachte reacties op te kunnen vangen.” Het is een typisch voorbeeld van het out of the box denken dat Pricken graag doet.

Het TandenTheater krijgt inmiddels veel verwijzingen van andere tandartsen uit de buurt, die het lastig vinden om sommige kinderen te behandelen. In Landgraaf voelen de kinderen zich vaak op hun gemak. Wat is hun geheim? “Als kinderen angstig zijn, dan weet ik ze wel af te leiden met trucjes of gadgets”, zo legt Pricken uit. “Of ik ga gekke verhaaltjes vertellen. Dat werkt zo goed dat de meeste behandelingen zonder problemen verlopen. En als dat niet zo is, is dat ook niet erg. Net als in een echt theater is er bij ons ruimte voor een lach en een traan. Dan begeleiden we kinderen en hun ouders rustig door die momenten heen. Pas als het echt niet lukt – als een kind bijvoorbeeld nog heel jong is en er is een groot behandelplan – dan verwijzen we naar een centrum waar ze ook onder narcose kunnen behandelen. Maar 98% van de kinderen kunnen we zonder narcose helpen.” Als de behandeling bij het TandenTheater achter de rug is, gaan de verwezen kinderen weer terug naar hun eigen tandarts.

Zonder oordeel

Het ‘geheim’ ligt ook in de benadering van kinderen en ouders, zo blijkt uit Prickens uitleg. “Wij vinden het belangrijk om het kind en het gezin te leren kennen. Een band opbouwen is essentieel. Daarom zijn we op de eerste afspraak nog helemaal niet bezig met het gebit. We gaan eerst eens kennismaken.

Je kunt meteen wel gaatjes gaan vullen, maar daarmee los je het probleem niet op. Je moet ervoor zorgen dat er in de toekomst geen gaatjes meer komen. Dat lukt alleen maar als je een gezin goed kent, want ouders spelen daar een belangrijke rol in. Wij benaderen kinderen en ouders zoals we zelf ook benaderd willen worden: met begrip, compassie en zonder oordeel. Niet aanvallend, maar samen zoeken naar oplossingen. Dat doen we in kleine stapjes. Het ouderschap is al uitdagend genoeg, zeker als je hele jonge kinderen hebt.” Dat is een van de redenen waarom Pricken ook instructiekaarten in begrijpelijke jip-en-janneketaal heeft ontwikkeld. “Ik heb er zestien ontworpen, over bijna alle behandelingen die wij doen en instructies die ik geef – van poetsinstructies tot afbouwen van een speen. Want we vertellen zoveel in de behandelkamer, dat ouders het vaak niet meer weten als ze buiten staan. Dan kunnen ze het thuis nog eens rustig nalezen of met Google Translate even in een eigen taal lezen.

Samenwerken

Aan het winnen van de NVM Colgate Passieprijs is een bedrag van € 1.250 verbonden en aan de publieksprijs nog eens € 750. Pricken heeft nog geen idee wat ze met het geld gaat doen. “Ik moet nog eens goed nadenken hoe we dat gaan inzetten. Ik heb in ieder geval nog heel veel dromen. Ik zou wel meer dagen open willen en nog meer kinderen ontvangen in het TandenTheater. Daarnaast wil ik de samenwerking zoeken met gemeenten en hulpinstanties. Dat doe ik nu al binnen Parkstad Limburg met het project Kansrijke Start. Daar zitten bijvoorbeeld het consultatiebureau, verloskundigen, jeugdhulp en huisartsen bij en het is goed om van elkaar te weten wat we doen. Soms komen jeugdhulpverleners in een gezin en zien dan dat die kinderen niet naar een tandarts gaan. Nu kunnen ze naar ons doorverwijzen. Het is belangrijk om zo interdisciplinair te werken.”

Wat is de NVM Colgate Professional Passieprijs?

Het is belangrijk dat mondhygiënisten verder durven denken, zowel binnen als buiten hun praktijk. Met de Passieprijs wil de NVM hen aanmoedigen om creatieve ideeën te delen die de mondzorg toegankelijker maken. Iedereen die passie heeft voor de mondzorg krijgt met deze prijs een podium. Of dit nu gaat om een idee in wording of een al uitgewerkt en zelfs gerealiseerd plan, allebei is mogelijk. De jury bepaalt de eerste en de tweede prijs. Maar mondhygiënisten kunnen zelf ook stemmen op het beste idee. Dat krijgt dan de publieksprijs. Sponsor Colgate Professional stelt in totaal drie waardecheques ter beschikking. De eerste prijs krijgt € 1.250 en de tweede prijs € 1000 euro. De publieksprijs

Dit artikel werd gepubliceerd in het NVM blad december 20265: Tekst Leendert Douma

Download hier het hele artikel